Tegen 2050 moet iedere Vlaamse woning minstens een A scoren op de EPC-energieschaal. Maar op de vraag of dat haalbaar is, antwoordt Marijke Steeman met een ontnuchterende ‘neen’. ‘Die energiezuinigheid is voor heel wat woningen moeilijk te halen tegen een betaalbare prijs. Daarnaast hebben we ook gewoon te weinig aannemers om het allemaal te realiseren.’ Marijke Steeman is hoofddocent duurzaam bouwen aan UGent. Samen met doctoraatsmedewerker Yanaika Decorte onderzoekt ze op welke manier we onze woningen duurzamer kunnen maken.
Voor wie 2050 nog veraf lijkt: vanaf 2023 moet iedere aangekochte woning binnen vijf jaar minstens energielabel D halen. Is dat met de hoge prijzen van bouwmaterialen geen enorme uitdaging voor velen?
STEEMAN ¬ ‘De prijzen van bouwmateriaal zijn enorm gestegen. Maar die van de energie ook. Dat maakt dat je nog steeds de kosten van dubbel glas of isolatie kan terugverdienen met besparingen op je energiefactuur. De kosten van nieuwe isolatie haal je er soms al na drie of vier jaar uit, omdat de eerste centimeters die je plaatst het grootste effect hebben. Maar dat wil niet zeggen dat het slim is om louter het minimum te doen om binnenkort dat label D te halen. Je zal dan voor 2050 nog eens grondig moeten renoveren.’
Daar speelt wellicht ook de financiële haalbaarheid een rol. Een grondige renovatie is voor veel mensen toch eenvoudigweg te duur?
STEEMAN ¬ ‘Daarvoor is zeker aandacht nodig. Mensen die het niet kunnen betalen moeten ondersteuning krijgen. Maar uit studies weten we dat ook mensen die het wel kunnen betalen liever investeren in een nieuwe badkamer of keuken dan in energiebesparende maatregelen.’
DECORTE ¬ ‘Zodra het je financieel lukt, is het bijna altijd slim om te investeren in zulke maatregelen voor je woning. Het bespaart je op de lange termijn sowieso geld en het verhoogt de waarde van je woning. Je moet ook niet alles in één keer aanpakken of renoveren.’
STEEMAN ¬ ‘Het is interessant om een soort masterplan te hebben voor je huis. Want je kunt je woning ook in stappen energiezuiniger maken. Alleen moet je ervoor zorgen dat wat je vandaag doet je toekomstige ingrepen niet bemoeilijkt.’
Begin maar eens aan zo’n masterplan …
STEEMAN ¬ ‘Steden als Gent en Antwerpen hebben energieadviseurs die je daarbij helpen. Daarnaast zou de overheid ook een website kunnen maken die je advies geeft op basis van de eigenschappen van je woning. Zoiets hebben wij al ontwikkeld voor de stad Gent. Je weet meteen hoeveel je kunt besparen met welke ingrepen.’
‘Maar eigenlijk begin je altijd bij de isolatie. Want bijvoorbeeld een warmtepomp plaatsen heeft geen zin als je woning niet of amper geïsoleerd. Soms zijn we geneigd meteen naar technologische snufjes te kijken terwijl het nog rammelt bij de isolatie.’
Zijn die energielabels wel allesbepalend voor de duurzaamheid van je woning?
STEEMAN ¬ ‘We vergeten vaak dat de productie van bouwmaterialen ook energie kost en onder meer CO2 en fijnstof vrijkomt. Bijvoorbeeld beton heeft een zware milieu-impact. Zeker als je ook het transport en de afbraak meerekent. Daarom wijst een van onze studies erop dat de renovatie van een woning in veel gevallen beter is dan een complete heropbouw, omdat je dan minder materiaal nodig hebt.’
DECORTE ¬ ‘Je kunt blijven verbouwen voor een lager energieverbruik, maar vanaf een bepaald punt zijn de financiële en milieukosten van de renovatie en het extra materiaal groter dan wat je wint op je energieverbruik.’
STEEMAN ¬ ‘De bekende energielabels hebben hun nut gehad om onze huizen energiezuiniger te maken, maar ook die andere aspecten wegen door. Daarom moeten Nederlanders en binnenkort ook de Fransen bij een bouwaanvraag de milieu-impact van de materialen vermelden. Bij ons zal dat over enkele jaren ook het geval zijn.’
