Wetenschappers aan het Darthmouth College in de Verenigde Staten berekenden dat hittegolven ten gevolge van de klimaatopwarming de wereldwijde economie al biljoenen euro's schade berokkenden. Volgens hun rekenwerk ligt de totale schade tussen de 5 en 29 biljoen euro over een periode van twintig jaar, een duizelingwekkend bedrag als je weet dat een biljoen zoveel is als duizend miljard, of een één met twaalf nullen.
Om tot die cijfers te komen keken de onderzoekers naar de vijf warmste dagen per jaar tussen 1992 en 2013 in landen over de hele wereld, en vergeleken die vervolgens met hun gemiddelde temperaturen en de economische conjunctuur. ‘Op extreem warme dagen voelen we de klimaatopwarming misschien wel het meest’, zegt onderzoeker Christopher Callahan. ‘We weten dat zo'n hitte gewassen vernietigt, de arbeidsproductiviteit vermindert en voor meer werkongevallen zorgt.’ Klimaatwetenschappers stelden al vast dat hittegolven vaker voorkomen door de klimaatopwarming, en dat ze bovendien intenser huishouden dan voor het industriële tijdperk.
Ongelijke schade
Het onderzoek van Christopher Callahan en Justin Mankin, gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Science Advances, benadrukt dat de kost van de klimaatopwarming bijzonder ongelijk verdeeld is. ‘De verliezen bedragen zo’n 6,7 procent van het bbp per capita voor de armste tien procent regio’s van de wereld, maar slechts 1,5 procent voor rijkste regio’s’, klinkt het in het artikel. Landen als Brazilië, Venezuela en Mali leden ongeveer vijf keer zoveel schade als Frankrijk of Canada.
‘Al decennia vragen lage-inkomenslanden meer aandacht voor die klimaatschade’, zegt Kiki Berkers van ngo 11.11.11, ‘daardoor schakelen wetenschappers in een stroomversnelling om die te berekenen. Uiteindelijk moet je immers kunnen aantonen wat de schade is. Dan gaat het niet alleen om economische schade, maar ook om het verlies van culturen of van specifieke kennis.’
Gemiddeld jaarlijkse inkomen als gevolg van hittegolven naar bruto binnenlands product per capita: ondanks hun kleinere bijdrage aan de wereldwijde koolstofuitstoot, ondervinden lage-inkomenslanden de zwaarste economische impact van de klimaatopwarming. © Nature
Potje breken, potje betalen
‘Wereldwijd treft de klimaatcrisis vooral de mensen die er het minst voor verantwoordelijk zijn’, zegt Berkers. ‘Maar net die landen hebben ook het minst toegang tot middelen om de klimaatopwarming te beperken of om zichzelf aan te passen. Nederland investeert al jaren miljarden om zijn bevolking aan de kust te beschermen tegen de stijgende zeespiegel. Bangladesh, waar de zee sneller stijgt dan het wereldwijde gemiddelde en dat hard getroffen wordt door overstromingen, heeft dat geld niet.’
Kiki Berkers (11.11.11): ‘Net die landen met de ergste klimaatschade hebben het minst toegang tot financiële middelen.'
Ook elders maakte de klimaatopwarming het leven nagenoeg onmogelijk. Denk bijvoorbeeld aan extreme droogte waardoor de landbouwproductie daalt en oogsten mislukken zoals in Zambia, of aan hevige moessonregens zoals in Pakistan, waardoor een derde van het land onder water staat en ruim dertig miljoen mensen op de vlucht zijn. Onlangs schatte de Pakistaanse overheid de kost van de heropbouw op 10 miljard euro. ‘Maar Pakistan heeft die investeringsruimte niet’, aldus Berkers, ‘en als het daarvoor geld moet lenen, betaalt het hogere rentes dan rijkere landen. Het gevolg zijn vaak drastische besparingen en geknip in publieke diensten.’
Klimaatrechtvaardigheid
Op de 27ste internationale klimaatconferentie die nog tot 18 november loopt in Sharm-El-Sheikh, Egypte, is die internationale solidariteit een van de hoofdthema’s. Voor het eerst in de geschiedenis van de jaarlijkse klimaattop staat de eis van ontwikkelingslanden op de agenda om gedane en onherstelbare klimaatschade te vergoeden.
‘De mensheid moet kiezen tussen solidariteit of collectieve zelfmoord’, schaarde VN-secretaris-generaal António Guterres zich achter die eis in zijn speech voor de verzamelde wereldleiders. Ook België staat historisch aan de kant van de schuldenaars. Gekeken naar de C02-uitstoot per capita tussen 1850 en 2021 bekleden wij wereldwijd een tiende plaats.
Volgens Berkers, die aanwezig is op de klimaatconferentie, is het belangrijk om in te zien dat onherstelbare klimaatschade het concrete gevolg is van jarenlange stilstand. ‘De schade had vermeden kunnen worden als rijkere landen hun klimaatengagementen waren nagekomen. Als we daarover nu geen solidariteit en rechtvaardigheid vinden, zal dat voor een grote internationale vertrouwensbreuk zorgen. Je voelt op deze klimaattop het wantrouwen van de lage-inkomenslanden. Het is cruciaal om eindelijk te tonen dat we deze crisis serieus nemen.’
