Maar liefst een op de zes Belgen lijdt aan hooikoorts, de meest voorkomende allergie van het land. Dat aantal neemt almaar toe. Tijdens deze eeuw verdubbelde het aantal allergiepatiënten in België, blijkt uit de nationale gezondheidsenquête van instelling voor gezondheidsonderzoek Sciensano.
Het hooikoortsseizoen begint steeds eerder en loopt nog tot juli, door de opeenvolgende bloei van meer dan honderd grassoorten, met een piek in juni. Dat ligt vooral aan de klimaatverandering, legt Astha Tiwari uit, wetenschappelijk medewerker van Sciensano. ‘Hogere temperaturen in het voorjaar maken dat planten, bomen en grassen eerder in bloei komen. Bovendien leidt de CO2-concentratie in de lucht tot een sterkere pollenproductie.’
‘Hogere temperaturen in het voorjaar maken dat planten, bomen en grassen eerder in bloei komen.'
Astha Tiwari, Sciensano
Dat meer Belgen daarbij naar de wegwerpzakdoekjes grijpen, heeft in de eerste plaats te maken met onze toegenomen hygiëne, vermoeden onderzoekers. ‘We douchen elke dag, maken vaker het huis schoon, wassen regelmatig onze handen … Dat is goed, maar in een sterielere omgeving wordt ons immuunsysteem minder geprikkeld’, aldus Tiwari. Ook erfelijkheid speelt een belangrijke rol.
Stikstofvervuiling
Toch is er nog een andere boosdoener: luchtvervuiling. ‘Vervuilende chemische stoffen in de lucht veranderen de samenstelling van de pollen’, verduidelijkt Tiwari.
Een nieuwe experimentele studie van Sciensano en de KU Leuven toonde aan dat graslanden die bemest zijn met stikstof tot liefst zes keer meer pollen produceren, die bovendien agressievere allergische reacties uitlokken. ‘Dat verklaart wellicht waarom het aantal hooikoortslijders toeneemt in alle westerse landen, waar de stikstofvervuiling groot is.’
Een nieuwe experimentele studie van Sciensano en de KU Leuven toonde aan dat graslanden die bemest zijn met stikstof tot liefst zes keer meer pollen produceren.
Die stikstofvervuiling biedt daarenboven een antwoord op de vraag waarom stadsbewoners soms erger lijden onder het pollenseizoen dan mensen op de buiten. ‘In de stad is er meer industrie, meer verkeer, meer luchtvervuiling. En als het warm en droog is en de wind waait, komen de pollen even goed daar terecht. In België blijft eigenlijk alleen de kust enigszins gevrijwaard. Daar is minder vegetatie en een gunstige zeebries, al zijn pollen er evenmin helemaal afwezig.’
Nieuw onderzoek van Belgische wetenschappers bewijst wel dat de lage-emissiezones in Antwerpen en Brussel de luchtkwaliteit er fel verbeteren, met positieve gezondheidseffecten.
Astma
De meest voorkomende uitkomst van een pollenallergie is allergische rhinitis, een ontsteking van het neusslijmvlies. Met prikkende ogen, niesbuien of ademhalingsproblemen tot gevolg. Maar soms zijn de gevolgen ernstiger. Zo kunnen hooikoortslijders huidziekten of astma ontwikkelen, waarbij de luchtwegen chronisch ontstoken zijn.
Ongeveer een op de vier allergiepatiënten heeft astma, schat pneumoloog Lieven Dupont van het UZ Leuven. ‘Vooral als kind is er een kans dat allergieklachten uitgroeien tot astma. Op latere leeftijd is dat zeldzamer.’
Matthew kreeg astma door zware hooikoorts: 'Dit jaar erger dan ooit'
Op een morgen waren de hoestbuien zo intens en had ik zoveel moeite om te ademen, dat ik naar de spoed moest’, vertelt Matthew. Van hooikoorts had hij vroeger al last. ‘Maar dit jaar is het erger dan ooit.’
Enkele maanden geleden trouwde Matthew in zijn geboorteland Schotland. Sinds hij terug is in België, sloeg zijn pollenallergie genadeloos toe. ‘Als een blok’, zegt hij. Allergische astma, oordeelde de dokter en dus heeft hij inmiddels altijd een puffer bij de hand.
Nochtans werkte Matthew lang als tuinier en hield hij ervan om in het bos te hardlopen met de hond. ‘Ik weet niet waarom het in Schotland zoveel beter ging dan hier. Al waren we daar dicht bij natuurgebied. Misschien is het soort pollen er anders, misschien zijn stikstof en meststoffen de boosdoener.’
Wel is het zo dat bij allergiepatiënten met een aanleg voor astma, ook al zijn er nog geen klachten, de blootstelling aan andere risicofactoren astma kan uitlokken. Dan denkt dokter Dupont aan roken, chemische stoffen op het werk, of aan virale infecties zoals een verkoudheid of COVID-19. ‘Dan is het belangrijk om te weten dat astma een goed behandelbare aandoening is, met onder meer een inhaler of puffer. Al is ze niet te genezen.’
‘Voor mensen die allergisch zijn en er last van hebben, hebben we een behandeling die werkt: immunotherapie’, vertelde allergiespecialist Philippe Gevaert (UZ Gent) in De Morgen. ‘Het jammere is dat immunotherapie voor pollenallergie in België slecht wordt terugbetaald in vergelijking met de rest van Europa. We dekken hier eigenlijk enkel immunotherapie voor huisstofmijtallergie of astma.’
Op de AirAllergy-website van Sciensano kun je de dagelijkse concentratie pollen in de lucht opvolgen.
