‘Zeven keer per maand moest ik in het ziekenhuis vertellen: Mevrouw, meneer, u heeft darmkanker. Die mensen vielen altijd uit de lucht, want darmkanker levert meestal geen klachten op. Daarom noemt men het ook vaak de sluipmoordenaar. Sterker: als je klachten ervaart, is het meestal al te laat.’
Aan het woord is Luc Colemont, maag-darmspecialist, medeoprichter van vzw Stop Darmkanker en auteur van het boek 'De grote boodschap'. Jarenlang zag hij veel patiënten in een te laat stadium verschijnen. Darmkanker is immers een ‘trage groeier’, veelal ontstaat de ziekte uit een goedaardige poliep. Het duurt wel acht tot tien jaar voordat zo’n kleine poliep zich kan ontwikkelen tot darmkanker. Tijdig opsporen is dus cruciaal. Dat kan door het gratis bevolkingsonderzoek. Sinds 2013 krijgen 50- tot 74-jarigen om de twee jaar de test in de brievenbus.
Colemont: ‘Dat bevolkingsonderzoek gaat na of er een afwijkende hoeveelheid bloed in de stoelgang is, die je met het blote oog niet kunt zien. Als de test afwijkend is, betekent dat absoluut nog niet dat je darmkanker hebt. Maar je moet dan verder onderzoek laten doen. De oorzaak kan ook een onschuldig wondje of inwendige aambei zijn, maar bij één op de tien tot vijftien mensen zal het inderdaad het begin van darmkanker blijken. Het goede nieuws is: in een vroege fase bedraagt de kans op genezen meer dan 90 procent. In de beginfase is darmkanker zelfs relatief eenvoudig te behandelen.’
900 levens
UGent-professor en co-CEO van vzw Stop Darmkanker Dominique Vandijck berekende dat het bevolkingsonderzoek jaarlijks 900 levens redt. Verder besparen we 30 miljoen per jaar door darmkanker preventief op te sporen, becijferde hij.
'Het goede nieuws is: in een vroege fase bedraagt de kans op genezen meer dan 90 procent.'
Luc Colemont, maag-darmspecialist en medeoprichter van vzw Stop Darmkanker
Toch blijkt uit jaarlijkse resultaten dat slechts 51,9 procent de test ook echt doet. En dat is niet alles: één op de vijf mensen die een afwijkende test heeft, doet geen verder onderzoek en misloopt zo de kans om eventuele darmkanker op te sporen en te behandelen.
Drie procent
Voor CM past de samenwerking met vzw Stop Darmkanker volledig in het plaatje van meer nadruk op preventie, duidt Steven Hermans, directeur Business ontwikkeling en innovatie bij CM. ‘De samenwerking tussen CM en vzw Stop Darmkanker is ons meest ambitieuze partnerschap tot nu toe. Ons doel is om het aantal Vlamingen dat gebruikmaakt van de darmkankertest in een periode van vier jaar met drie procent te verhogen. Vergis je niet, dat is een ambitieus streefcijfer.’
Dat CM over een schat aan data beschikt, is in dit verhaal een troef. ‘Zo kunnen we heel gerichte acties voeren. Zien we bijvoorbeeld dat in een bepaalde regio mensen de test vaker links laten liggen, kunnen we daar meer inzetten op proefprojecten.’
Mokerslag
‘De test heeft mij een tweede leven gegeven’, getuigt Didier Geraerts (54). Net na zijn vijftigste verjaardag kreeg Didier de test thuis toegestuurd. Hij liet die aanvankelijk op tafel liggen. ‘Ik was een fervente wielrenner en voelde me heel goed. Ik heb nooit gerookt en drink amper alcohol. Toen ik na aandringen van mijn omgeving dan uiteindelijk toch de test deed, bleek die afwijkend. Na verder onderzoek kwam de uitslag als een donderslag bij heldere hemel: ik had darmkanker, stadium drie.’
'Zonder die test was ik er nu niet meer geweest.'
Didier Geraerts
Didier bleek een vrij agressieve tumor te hebben, zijn endeldarm werd weggehaald. ‘Voor mij was dat een serieuze wake-up call. Het maakt me dan ook kwaad als ik hoor dat mensen de test gewoon weggooien.’
Verjonging
Na longkanker prijkt darmkanker op nummer twee van dodelijkste kankers. Klassieke risicofactoren zijn roken, overgewicht, ongezonde voeding, te veel verwerkt rood vlees of onvoldoende bewegen. Daarnaast blijkt stress steeds prominenter in beeld te komen als mogelijke oorzaak. Maar ook mensen met een gezonde levensstijl kunnen darmkanker krijgen.
Opvallend: wereldwijd lijkt darmkanker te ‘verjongen’. Steeds meer volwassenen jonger dan vijftig krijgen te horen dat ze darmkanker hebben. Studies naar de oorzaken lopen uiteen: ongezonde levensstijl, ultrabewerkte voeding, luchtverontreiniging, microplastics … Colemont: ‘Ik ben een grote voorstander om net zoals in de Verenigde Staten of Australië met de bevolkingsscreening te starten vanaf 45 jaar.’
Het vergeten orgaan
‘Hippocrates zei meer dan 2000 jaar geleden al: Alle ziektes beginnen in de darmen, laat voeding je geneesmiddel zijn. Een wijs man’, stelt Colemont. Dat het taboe rond darmen stilaan doorbroken wordt, blijkt duidelijk uit het aantal boeken en zelfs tv-programma’s dat erover verschijnt. ‘We durven vandaag openlijk te spreken over stoelgang’, juicht Colemont toe.
Uit recent onderzoek blijkt dat dit ‘vergeten orgaan’ meer functies heeft dan andere organen zoals het hart, longen of nieren. Onze darmen en hersenen blijken rechtstreeks in verbinding te staan met elkaar. De darmflora beïnvloedt ons gemoed en blijkt een grote rol te spelen bij tal van zaken, zoals suikerziekte of depressie. ‘Volgens sommige onderzoekers hebben onze darmen meer zenuwcellen dan onze hersenen. Vandaar dat men vaak spreekt over het tweede brein’, benadrukt Colemont het belang van gezonde darmen.
