Sinds 2013 krijgen alle 50- tot 74-jarigen om de twee jaar een uitnodiging om een dikkedarmkankeronderzoek te doen. Slechts 47,5 procent gaat daarop in. Nochtans werkt het heel eenvoudig. Je krijgt per post een test voor de stoelgang toegestuurd. Het staal dat je met de test afneemt, stuur je met een (vooraf gefrankeerde) omslag naar het labo, waar nagegaan wordt of er bloed er in het staaltje zit. Binnen de twee weken ontvangen jij en je huisarts het resultaat van de test.
Wanneer darmkanker in een vroeg stadium ontdekt wordt, is de overlevingskans tot 90 procent. Toch wordt de helft van de darmkankers laattijdig ontdekt. In een vergevorderd stadium met uitzaaiingen slinken de overlevingskansen tot vijftien procent.
Gêne
Een breed preventief onderzoek is dus geen overbodige luxe. Daarom lijkt het gek dat een op de twee Vlamingen de test links laat liggen. Bernard Landtmeters, expert gezondheidsbeleid van CM, ziet daarvoor meerdere redenen. ‘Je krijgt de test plots in je brievenbus, en voor sommige mensen is het allicht niet zo eenvoudig. Je moet dat toch aandachtig lezen. Misschien voelen sommigen ook wat gêne. Anderen laten de test dan weer even liggen, en van uitstel komt vaak afstel.’
‘Bij een vroege detectie kunnen poliepen vrij eenvoudig worden verwijderd. In een later stadium kan dikkedarmkanker meerdere en zware operaties vragen, of zelfs een stoma’, wijst Landtmeters op de voordelen van een preventieve screening.
70 procent
‘Het zou niet slecht zijn als mensen wat beter voorbereid worden. De huisarts heeft hierin een belangrijke rol. Hij of zij kan de patiënt informeren. Ook brede campagnes missen hun doel niet. Dat zien we bijvoorbeeld voor de borstkankerscreening. Mede door de sensibilisering door bekende Vlamingen laat bijna 70 procent van de vrouwen hun borsten screenen.’
Die deelnamegraad van 70 procent zou het streefdoel moeten zijn voor elk bevolkingsonderzoek om voldoende efficiënt te zijn. ‘Uiteraard kost zo’n bevolkingsonderzoek geld, maar de kostprijs van kankerbehandelingen in een later stadium kost de samenleving nog veel meer. Dat is dan uiteraard nog los van het menselijke leed.’
Diabetes
Behalve voor dikkedarmkanker en borstkanker zijn er ook bevolkingsonderzoeken voor baarmoederhalskanker en aangeboren aandoeningen, waaronder muco en SMA (spinale musculaire atrofie). ‘Het kan ook nuttig zijn om je - vanaf een bepaalde leeftijd of wanneer je ongerust bent - preventief te laten onderzoeken op diabetes type 2, prostaatkanker en glaucoom (verhoogde druk in de ogen, red.). In functie van je levensstijl en van ziektegevallen in je familie kan dat verstandig zijn. De huisarts kan daar zeker een adviserende rol spelen’, besluit Landtmeters.
