Kan dekolonisatie ons verbinden?

Er is de voorbije jaren al veel inkt gevloeid over het begrip dekolonisatie. Een echt buzzword is het geworden.

Ook mijn collega’s en ikzelf nemen het woord vaak in de mond. Maar voor je ergens over kunt spreken, is het belangrijk om te weten waarover je praat. Legt dekolonisatie werkelijk oude witte mannen het zwijgen op? Betekent het dat alle witte medewerkers in internationale solidariteit moeten wijken voor jonge zwarte vrouwen en mannen? Is het een oorlogsverklaring van onder meer een groeiende gemeenschap van diaspora ten nadele van andere groepen? 

Dekolonisatie gaat niet over het monddood maken of vervangen van bepaalde personen. Integendeel, het gaat net over nieuwe gezichten en stemmen toevoegen aan het publieke debat.

Het antwoord op al die vragen is: neen. Dekolonisatie gaat niet over het monddood maken of vervangen van bepaalde personen. Integendeel, het gaat net over nieuwe gezichten en stemmen toevoegen aan het publieke debat. Daarnaast speelt de erkenning van ons koloniale verleden en van de impact op onze samenleving mee. En natuurlijk draait dekolonisatie ook om macht. Het houdt in dat we die moeten delen en herverdelen. Essentieel is om onze blinde vlekken te durven benoemen en aan te pakken.

Voor Broederlijk Delen betekent dekolonisatie dat we gelijkwaardige partnerschappen met de partners in het Globale Zuiden nastreven. Dat betekent vernieuwen zonder angst om de eigen achterban tegen de haren in te strijken, en geen schroom hebben om onze werking kritisch onder de loep te nemen en bestaande structuren, strategieën en denkwijzen te herzien. Hoe kunnen we bijvoorbeeld de beslissingsmacht meer decentraliseren, zodat onze partners meer vertegenwoordigd zijn? Of hoe moeten we ons taalgebruik, onze beeldvorming en de framing aanpassen? Bovendien maken we onze personeelsploeg inclusiever en diverser. 

Voorouders

Dekolonisatie hoeft ons niet per se te verdelen. Het kan ons ook verbinden. Het is niet omdat bepaalde praktijken en ideeën vandaag in vraag worden gesteld dat er niets positiefs overeind kan blijven. Kritiek geven betekent niet noodzakelijk dat wat we bekritiseren nutteloos of helemaal verkeerd is. Feedback kan ook opbouwend zijn. Voor- en tegenstanders van dekolonisatie kunnen van elkaar leren.

Wanneer voorstanders van mening zijn dat dekolonisatie een proces is en geen eindpunt, moeten ze inzien dat we dat proces samen moeten doorlopen. Tegenstanders van dekolonisatie moeten dan weer beseffen dat onze samenleving verandert en dat een groeiende gemeenschap van diaspora een plek aan tafel claimt. Dekolonisatie kan wel degelijk een hefboom zijn voor een rechtvaardigere en gelijkwaardigere wereld.

Tot mijn spijt stel ik vast dat een gesprek over dekolonisatie een gevoelige snaar raakt. Veel Belgen voelen zich aangevallen en vatten commentaar persoonlijk op.

Maar tot mijn spijt stel ik vast dat een gesprek over dekolonisatie een gevoelige snaar raakt. Veel Belgen voelen zich aangevallen en vatten commentaar persoonlijk op. Wanneer we het vandaag over dekolonisatie hebben, gaat het niet over een individuele verantwoordelijkheid. Het is niet de bedoeling dat mensen zich schuldig voelen over wat hun voorouders al dan niet hebben teweeggebracht tijdens de koloniale periode.

Volgens mij is dekolonisatie vooral een collectieve verantwoordelijkheid. Het gaat over de koloniale erfenis die ieder van ons met zich meedraagt, en de impact die het nog altijd heeft op de samenleving. Dekolonisatie daagt ons uit om ons te ontdoen van koloniale referentiekaders en paradigma’s. 

Als we samen dat proces willen ingaan, is de ingesteldheid waarmee we het gesprek over dekolonisatie aangaan cruciaal. Respect en gelijkwaardigheid moeten onze uitgangspunten zijn. Want uiteindelijk willen we allemaal een rechtvaardigere wereld zonder discriminatie. Toch?