Na een erg droog maart en april stelde de Vlaamse Milieumaatschappij begin mei op 67 procent van de meetplaatsen lage of uiterst lage grondwaterstanden vast voor de tijd van het jaar. De recente neerslag brengt mogelijk beterschap, maar na een langdurige droogte zijn korte, intense regenbuien onvoldoende, weet Patrick Willems, waterexpert aan de KU Leuven. ‘Dan heeft de harde grond een aantal dagen, liefst zachte, buien nodig om weer goed doorlatend te worden.’
Hoe dan ook is de droogte een nieuwe realiteit voor België. ‘Op 2021 na kampen we sinds 2017 elk jaar met droogte’, aldus Willems. Cijfers van het World Resource Institute tonen dat het grootste deel van België lijdt onder een hoge of extreem hoge waterstress, de verhouding tussen het waterverbruik en het beschikbare water. Dat is vergelijkbaar met Italië en het zuiden van Spanje.
‘Bij bedrijven is het besef gegroeid dat water schaars en duur is’, vertelt Annick Lamote, die bij de Sociaal-Economische Raad Vlaanderen (SERV) werkt rond omgevingsbeleid. ‘Niet alleen in de landbouw. De kerncentrale van Doel haalt bijvoorbeeld koelwater uit de Schelde, dat kan ze weer lozen, maar dan is het een paar graden warmer. In Frankrijk gebeurde het al dat kerncentrales moesten worden afgeschakeld omdat het koelwater te warm en onbruikbaar was, en omdat de waterstand te laag was.’
In 2020 lanceerde de Vlaamse overheid haar zogeheten Blue deal, een groot plan tegen waterschaarste. Daarin staan maatregelen die inzetten op meer regenwatergebruik en een maximaal hergebruik van water. Last but not least wil het plan ook komaf maken met de gewraakte Vlaamse verharding.
‘16 procent van de Vlaamse oppervlakte is verhard’, zegt Willems. ‘Dat is het dubbele van het Europese gemiddelde.’ Volgens Willems moeten steden en gemeenten de principes van ontharding en van waterzuinigheid en -hergebruik dringend leren toepassen bij elk nieuw buurtproject. ‘Richt bijvoorbeeld een groene zone in met een vijver waarin je regenwater kunt opvangen. Ook een industrieterrein hoeft niet allemaal asfalt te zijn. We mogen geen kansen meer onbenut laten.’
Maar ook zelf kunnen we onze gewoontes aanpassen aan het drogere klimaat. ‘De gemiddelde Belg verbruikt zo’n 100 liter drinkwater per dag. Daarvan kan zestig liter met regenwater’, besluit Willems. ‘Denk aan het toilet of de tuin, maar ook een wasmachine kan perfect op regenwater draaien.’
