'Als schoolverlater ben ik meteen in de bouw gestart. Tot ik na vijftien jaar een vacature bij de gemeente zag’, vertelt schrijnwerker Dennis Meeus (35). Zijn verhaal legt een pijnpunt bloot, waardoor tal van werknemers in de bouwsector afhaken. ‘Ik deed mijn werk enorm graag, maar de lange reistijden werden me te veel. Op de duur zat ik ’s morgens om kwart voor vijf al in het busje. Vanuit de Kempen reden we naar Antwerpen, Brussel, zelfs naar Knokke. Zo zat ik bijna een halve werkdag in de bestelwagen. Mijn kinderen zag ik amper.’
In plaats van drie uur in een busje rijdt Dennis vandaag drie kilometer met de fiets. ‘Ik verdien nu minder, maar heb weer tijd voor mijn gezin.’
Kerktoren
Tijd zou de grootste oorzaak van de huidige uitstroom in de bouwsector zijn, klinkt het bij Patrick Vandenberghe, voorzitter ACVBIE. ‘Als we willen dat mensen blijven kiezen voor de bouw, moet dit anders.’
In de huidige regeling rond woon-werkverkeer krijgen de werknemers een vergoeding voor het aantal afgelegde kilometers. Maar de tijd op de baan kan buitensporig oplopen. ‘Bedrijven kiezen ervoor om over het hele land te werken, in plaats van onder de kerktoren. Daardoor zien we werknemers uit Hasselt aan de kust, of andersom. Ze moeten steeds vroeger vertrekken, terwijl ze daar niet voor betaald worden. De impact op het gezinsleven is groot, waardoor werknemers massaal afhaken.
Falende bereikbaarheid
Het tijdsegment in het woon-werkdiscours ontbreekt vandaag volkomen, hoewel de roep vanop de werkvloer om dat aan te pakken almaar luider klinkt. Ook stijgende parkeerkosten en slechte bereikbaarheid spelen mee in het debat. ‘Een belangrijk strijdpunt voor alle sectoren’, aldus Vandenberghe. ‘Wie betaalt voor vervoerskosten, zoals openbaar vervoer of parkeerkosten aan stations bijvoorbeeld, moet die volledig terugkrijgen. Dat is vandaag nog niet overal het geval. Daarnaast moet er weer meer collectief vervoer in grote industriezones komen en dringen we aan op investeringen in openbaar vervoer. Want iedereen moet vlot op het werk geraken.’
Helaas haalt het nieuwe plan rond basisbereikbaarheid van De Lijn die doelstelling net onderuit. Zo zien werknemers bij maatwerkbedrijf Lidwina in Mol vanaf 2024 hun bus in rook opgaan. ‘Nu heb ik een rechtstreekse busverbinding’, vertelt maatwerker Linda (39), ‘maar vanaf 5 januari kan dat niet meer. Met de nieuwe regeling zou ik zelfs drie keer moeten overstappen en veel langer onderweg zijn. Dat geeft me veel stress.’
Linda is lang niet de enige in zo’n geval. ‘Door wijzigende reisschema’s of geschrapte bushaltes raken veel werknemers niet meer op het werk’, verzucht ACVBIE-secretaris Paul Nuyts. ‘Sommige werknemers zijn niet zo mobiel, sommigen zijn slechtziend of slecht ter been. Dat besparingen net zulke kwetsbare groepen extra hard treffen, is wrang.’
De impact van mobiliteitsproblemen op werknemers valt niet te onderschatten. ‘Minder tijdverlies voor vervoer betekent een enorme winst in levenskwaliteit. Daarbij moet beter worden nagedacht over hoe werk te organiseren, zoals door meer lokaal te werken en een ploeg uit Limburg niet naar West-Vlaanderen te sturen en andersom. Zo zijn er nog meer quick wins mogelijk, en die hoeven niet altijd kostenverhogend te zijn’, besluit Vandenberghe.
BOLCKMANS: COMPENSATIE VOOR VELE KILOMETERS
‘Een extra dag verlof per 3.500 afgelegde kilometers’
ACV-afgevaardigde John Meyvis (51) en zijn collega’s wisten een unieke overeenkomst te sluiten met hun werkgever, bouwbedrijf Bolckmans. Voortaan krijgen de werknemers per 3.500 afgelegde kilometers een dag verlof. ‘En dat is uniek in onze sector’, vertelt ploegbaas (montage staalbouw) John. ‘Algemeen geldt de regel dat je pas een verlofdag krijgt na 30.000 kilometer. Maar onze werkgever heeft geluisterd naar de noden op de werkvloer. Vandaag zien we al zoveel vakmensen afhaken. Met zo’n maatregel kun je je volk net houden in je bedrijf.’
© Maarten De Bouw
Democo: schaft doorbetaald
‘Een half uur minder werken als we de ring van Antwerpen of Brussel passeren’
Ook bij Limburgs bouwbedrijf Democo kwamen werkgever en werknemers tot een akkoord. Ploegbaas en ACV-afgevaardigde Tom Van den Bergh (48): ‘De meeste arbeiders bij ons zijn Limburgers. Sinds twee jaar mogen we, zodra we de ring van Antwerpen of Brussel passeren, een half uur vroeger stoppen. De schaft wordt dan eigenlijk doorbetaald. Die maatregel is vrij uitzonderlijk in onze sector.’
‘Mee zorgen voor minder CO2-uitstoot’
Patrick Vandenberghe, voorzitter ACVBIE
‘Duurzaamheid is dé grote toekomstuitdaging’, stelt Patrick Vandenberghe, voorzitter van ACV bouw – industrie & energie. ‘Op ons congres, dat van 30 november tot 2 december plaatsvond in Houffalize, stond dit thema dan ook centraal. We willen duurzaamheid vertalen naar meerdere domeinen, zowel op vlak van organisatie en besluitvorming als in sociaal overleg. Daarbij hebben we ook extra oog voor jongeren en kmo’s.’
‘Daarnaast zetten we sterk in op duurzame arbeid. Nieuwe productietechnieken, maar ook AI komt razendsnel op ons af en daar moet de vakbond antwoorden op bieden. Ook op vlak van klimaat willen we een voortrekkersrol spelen, en tegelijk onze jobs en vaardigheden behouden.’
‘Duurzaamheid betekent ook: mee zorgen voor minder CO2-uitstoot. Bedrijven kunnen hier een sleutelrol in spelen. Syndicaal, want bedrijven die investeren in klimaatneutraliteit, zullen overleven. Vervuilende industrie is passé.’
