Als Vlaanderen statiegeld op plastic drankverpakkingen en blikjes zou invoeren, kan dat voor bijna 40 procent minder zwerfvuil zorgen.
Het gaat niet goed met zwerfvuil in Vlaanderen. De laatste zwerfvuilmeting van Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) in 2019 tekende een toename op van 14 procent ten opzichte van de vorige meting in 2017. Nochtans streefde het ‘verpakkingsplan’ van de vorige Vlaamse regering naar een vermindering van 20 procent van de hoeveelheid zwerfvuil tegen 2022.
In absolute eenheden bestaat dat zwerfvuil in de eerste plaats uit sigarettenpeuken, maar in volume zijn blikjes en plastic flessen de grote boosdoeners.
Milieuorganisaties en gemeentebesturen pleiten daarom al langer voor de invoering van statiegeld op plastic drankverpakkingen en –blikjes. In Duitsland leidde dat, al sinds 2003, tot ‘indrukwekkende resultaten’, aldus Tom Zoete van Recycling Netwerk Benelux. ‘Gek genoeg is er geen wetenschappelijke studie die dat effect cijfermatig in kaart gebracht heeft, maar blikjes en flesjes zijn er nagenoeg uit het straatbeeld verdwenen.’ Begin dit jaar breidde Duitsland het statiegeldsysteem nog verder uit naar alle soorten plastic wegwerpverpakking en blikjes, ook voor wijn of sappen.
Over Nederlandse cijfers beschikken we wel: slechts negen maanden na de invoering van het statiegeld voor kleine plastic flesjes afgelopen zomer, daalde het aandeel daarvan in het zwerfvuil met 41 procent.
In 2015 verwachtte een studie in opdracht van de Vlaamse overheid dat bij 0,25 eurocent statiegeld per drankverpakking een teruggavegraad van 90 procent realistisch was. Dat zou een vermindering van bijna 40 procent van het totale volume zwerfvuil betekenen.
Zoete vindt statiegeld dan ook een relatief eenvoudige milieumaatregel met snel resultaat. ‘Bovendien verplicht de Europese richtlijn over single use plastics lidstaten om tegen 2029 90 procent van alle plastic flessen gescheiden in te zamelen. Eigenlijk is dat codetaal voor statiegeld. Ooit komt het er, de vraag is alleen hoelang de tegenlobby het rekt — vooral bij supermarkten is er tegenkanting.’
